اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
94
خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )
توضيحات : ( 1 ) ) - فصل صحيح است . در حاشيه نسخه " كا " آمده : " تعريف ضروري بحث منطق براي شناخت اجناس مرض " 0 ( 2 ) - در " مر " ، " نجوند " و در مج 1 ) ، " بجويد " و در " كا " ، " يكايك بجويند " آمده است كه صحيح مىباشد . ( 3 ) - منظور " سيد " آن بوده كه طبيب ، قدم به قدم در مورد بيماريها به ترتيب كلي و طبقه بندي شده اقدام نمايد ، و از قسمت " بتوان شناخت " مستفاد مىگردد كه تشخيص آخرى يا تشخيص افتراقي را بدهد . ( 4 ) - منظور " سيد " آن بوده كه طبيب ، قدم به قدم در مورد بيماريها به ترتيب كلي و طبقه بندي شده اقدام نمايد ، و از قسمت " بتوان شناخت " مستفاد مىگردد كه تشخيص آخرى يا تشخيص افتراقي را بدهد . ( 5 ) - جنس الاجناس : آن باشد كه جنس اعم از آن نباشد چون جوهر 000 ( لغتنامه دهخدا ) 0 ( 6 ) - در مج 1 ) ، " اسب و گاو و خر " و در " مر " ، " كه در زير آن مردم است " آمده است . ( 7 ) - در مج 1 ) ، " كه بعد " آمده است . ( 8 ) - عبارات بين اين دو شماره در نسخهى مركزي ( مر ) ديده نشد . ( 9 ) - عبارات بين اين دو شماره در نسخهى مركزي ( مر ) ديده نشد . ( 10 ) - نسخه " كا " ، و " سياهي غراب " را اضافه دارد . ( 11 ) - در " كا " ، پس از " عرض " كلمه " عام " آمده است . ( 12 ) - در " كا " ، پس از " علاج " ، كلمه " بضد " آمده است . ( 1 / 128 ) ( 13 ) - گرگاني در مطالب متن ، طبقه بندي صحيح و جزء جزء موضوعات مربوط به تشخيص افتراقي را به طور وضوح بيان داشته است . ( 14 ) - تب دق : تبي كه بدن را بكاهاند و بىنهايت لاغر كند ، مانند تبى كه در مبتلايان به سل عارض شود ( ناظم الاطباء ) 0 ( 15 ) - شطر الغب : قسمتى از تب و نوبه كه يك روز شديد باشد و يك روز خفيف ( Double tertian Fever شليمر ) 0 در " كا " ، " سطرالغب " آمده كه صحيح به نظر نمىرسد . ( 16 ) - صداع : دردسر ( بطور عام ) ، صداع شقي دردي كه در يك جانب سر حادث شود ( معين ) ، صداع عام Headach ، صداع شقي Hemicrania / Megrim ( شليمر ) 0